Η Κοιμάμενη Βασιλοπούλα (ένα άγνωστο ποίημα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, με αναφορές στο Μαρμαρωμένο Βασιλιά)

Διαβάζοντας τα “Άπαντα” του αγαπημένου μας κυρ Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, στάθηκα στα ποιήματά του, τα οποία δεν είχα προσέξει μέχρι τώρα όσο τους αξίζει…

Η “Κοιμάμενη Βασιλοπούλα” με συγκίνησε ιδιαίτερα και λόγω του θέματος αλλά και των αναφορών στην Μεγάλη Ιδέα του Γένους. Ένα γλυκύτατο ποίημα, γραμμένο με αφορμή το θάνατο της βασιλοπούλας Αλεξάνδρας , που εύχεται το ξύπνημά της από ένα Βασιλόπουλο που δεν θα είναι άλλο από τον Μαρμαρωμένο Βασιλιά.

Στην αρχή του ποιήματος του αναφέρεται στην συγκεκριμένη τραγική είδηση με την Πριγκίπισσα της Ελλάδας Αλεξάνδρα (1870-1891), κόρη του Βασιλέως Γεωργίου Α΄ που συγκλόνισε το Πανελλήνιο με τον ξαφνικό θάνατό της, την 18 Σεπτεμβρίου 1891  στην Ρωσία  (ελάχιστες μέρες, έξι, μετά την γέννα του γιού της Δημητρίου) σε ηλικία μόλις 21 ετών. Στην συνέχεια υιοθετώντας ένα προφητικό ύφος που θυμίζει Παλαμά ιστορεί την θρυλική μορφή του Μαρμαρωμένου Βασιλιά και το όραμα της Μεγάλης Ιδέας.

Στους τελευταίους στίχους αναφέρεται στο εθνικής σημασίας κεφάλαιο των θρήνων για την Άλωση της Πόλης , που απαντάται στα δημοτικά ποιήματά μας.

Ας το απολαύσουμε.

Η ΚΟΙΜΑΜΕΝΗ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΑ

Λόγγος κι ὀρμάνι γύρω στὸ παλάτι,
καὶ τὸ φυλᾶν ἀόρατα σπαθιά·
κ᾿ ἐκείνη ἀποκοιμήθηκε βαθιά,
καὶ δὲν τὴν βλέπει ἀνθρώπου μάτι.

Μάγια κακὰ τῆς εἶχαν καμωμένα
νὰ μὴν ξυπνήσῃ χρόνους ἑκατό,
πρὶν ἕνα βασιλόπ᾿λο ξακουστὸ
ἔρθῃ νὰ τὴν εὑρῇ ἀπ᾿ τὰ ξένα.

Σ᾿ εἶσ᾿ ἡ Κοιμάμενη Βασιλοπούλα,
ποὺ ὅλ᾿ ἡ Ἑλλάς, νανούρισμα γλυκό,
σοῦ στέλνει ἕνα τραγούδι μυστικὸ
καὶ μιὰ χρυσόχλωρη μυρτούλα.

Σ᾿ εἶσ᾿ ἡ Κοιμάμενη Βασιλοπούλα·
μὰ δὲν κοιμᾶσαι μοναχή σου σύ·
κι ἄλλος ἐκεῖ δεξιά σου τὴ χρυσῆ
τοῦ Γένους καρτερεῖ αὐγούλα.

Σταυρὸς ἀστράφτει καὶ σπαθὶ σιμά του,
ψυχῶν κοπάδι φτερουγίζει ἐκεῖ.
Ἁγίων μελίσσι γύρω κατοικεῖ
κι Ἀγγέλοι ἀμόνουν στ᾿ ὄνομά του.

Ἐκειὸς εἶν᾿ ἡ ἐλπίς μας, ὁ Μεσσίας,
ἐκειὸς τοῦ Γένους ὁ ἐγδικητής,
ὁποὺ κοιμᾶται στὰ ὑπόγεια τῆς
Ἁγίας τοῦ Θεοῦ Σοφίας.

Καὶ θὰ ξυπνήσῃ νὰ χαροῦν σιμά του
κ᾿ οἱ ὅσιοι μὲ τὰ πρόσωπα χλωμά,
κ᾿ οἱ Μάρτυρες στὰ στήθια τὰ θερμὰ
ἀπ᾿ τὴν πορφύρα τοῦ αἱμάτου.

Καὶ σὲ ἄμποτε μὲ τόσους πονεμένους,
στὴν ὕστερη ὥρα πρὶν ἀναστηθῇς,
νὰ σ᾿ ἀξιώσ᾿ ἡ Χάρις νὰ βρεθῇς
στὴ μυστικὴ χαρὰ τοῦ Γένους.

Ἐκεῖ κοιμᾶτ᾿, ἐκεῖ, καιροὺς καὶ χρόνια,
κ᾿ ἡ συντροφιά του θελὰ γίνῃς σύ,
μὰ ἡ ἁγνότης του εἶναι περισσὴ
καὶ πρῶτα κ᾿ ὕστερα κ᾿ αἰώνια.

Καὶ σέ, βασιλοπούλα, θὰ σ᾿ ἁγνίσῃ
Μαρτύρων αἷμα κι ἄχνη καὶ φωτιά,
κ᾿ ἡ πρώτη τοῦ πολέμαρχου ματιὰ
πρώτη γλυκὰ θὰ σ᾿ ἐξυπνήσῃ.

Παρηγοριὰ στὴ φτώχεια μας νὰ στείλῃ,
τὸ δουλωμένο Γένος νὰ χαρῇ,
ποὺ ἀπ᾿ τὴ ματιά του ἥλιο καρτερεῖ
ὥραν τὴν ὥρα ν᾿ ἀνατείλῃ.

(1891) Εφ. «Εφημερίς», 21 Σεπτεμβρίου 1891

.

 Στα Άπαντα του Αλ. Παπαδιαμάντη,τόμος Ε’ του εκδοτικού οίκου Χρ. Γιοβάνη και στο κριτικό υπόμνημα, διαβάζουμε:

Στο θάνατο της Βασιλοπούλας Αλεξάνδρας, που τόση συγκίνηση προκάλεσε στον λαό και στον ποητικό κόσμο της εποχής.Η “Εφημερίς” συνόδευσε το ποίημα με μαι χαρακτηριστική εισαγωγή, μεταξύ των οποίων έλεγε:
 “Το στιχούργημα του κ. Παπαδιαμάντη, ούτινος η ποιητική πεζογραφία μετεσιώρθη άφνης εις μεγαλοϊδεατικήν ποίησην, θα το εχαρακτηρίζαμεν ως προϊόν αληθινής εμπνεύσεως εθνικής, αν η λέξις δεν είχε απολέσει προ πολλού την σημασία της”.

Κοιμάμενη Βασιλοπούλα

Κοιμάμενη Βασιλοπούλα 1

.
από το CD: το Σκοτεινό Τρυγόνι
.
Πηγές:
papadiamantis. org , όπου και άλλα ποιήματα του Αλ. Παπαδιαμάντη
Άπαντα του Αλ. Παπαδιαμάντη,τόμος Ε’ του εκδοτικού οίκου Χρ. Γιοβάνη(Αθήνα 1972)
η εικόνα από το youtube
.
εισαγωγή και επιμέλεια ανάρτησης: ιστολόγιο “Αντέχουμε…”
 .

3 thoughts on “Η Κοιμάμενη Βασιλοπούλα (ένα άγνωστο ποίημα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, με αναφορές στο Μαρμαρωμένο Βασιλιά)

  1. Τεράστιος λογοτέχνης, «ο άγιος των ελληνικών γραμμάτων», «η κορυφή των κορυφών» όπως έλεγε ο Καβάφης!!!

    Εξαιρετική ανάρτηση Αλεξία μου “θησαυρός”!
    Θα την αναδημοσιεύσω στο Αβέρωφ…

    Καλό σου μεσημέρι και σ’ ευχαριστώ που ανακαλύπτεις “διαμάντια” …

    Μοῦ ἀρέσει

  2. Μέγας ο Παπαδιαμάντης…και πολύ αγαπημένος , για εμένα.

    Όλα τα κείμενά του είναι διαμάντια.Αξίζει να διαβάζεται, πάντα κάτι καλό έχει να δώσει.

    Να είσαι καλά, Μέλια μου, και σε ευχαριστώ και εγώ πολύ.

    Μοῦ ἀρέσει

  3. Αὐτόματη εἰδοποίηση σύνδεσης: Η Κοιμάμενη Βασιλοπούλα (ένα άγνωστο ποίημα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, με αναφορές στο Μαρμαρωμένο Βασιλιά) « ΑΒΕΡΩΦ

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...