Χίος. Κάβο Μελανιός και Αγία Μελάνη.

 

οσία Μελάνη

Το πανηγύρι της 9 Ιουνίου. Μία άγνωστη Αγία.

Γράφει η Τασσώ Γαΐλα

 

Πάμε Χίο και στο δυτικότερο σημείο του νησιού στο Κάβο Μελανιός στο ακρωτήρι του νησιού της Χίου  που έχει τόση ιστορία όση και… ο πλανήτης Γη.

Χρόνια παλιά , χρόνια άγραφης ιστορίας μα με την ύπαρξη Πολιτισμού,  Θεών και θρησκείας στο σημερινό ‘Αγιονήσι του Χριστιανισμού, τη Χίο’, εκεί στο βορρά του νησιού και στο ακρωτήρι του Μελανιού τα αρχαία χρόνια  πάνω στο λόφο και σε θέση με θερμές πηγές δεσπόζει ένας Ναός. Ο Ναός της Μέλαινας Δήμητρας. Η μεγάλη Θεά των Εθνικών τιμάται ,λοιπόν, στην Χίο σε αυτό το απόκρημνο ακρωτήρι με υπέρλαμπρο Ναό που συγκεντρώνει πιστούς από όλο το νησί. Μέλαινα σημαίνει μαύρη και αυτό το προσωνύμιο είχαν δώσει οι πιστοί στη Θεά Δήμητρα λόγω της πένθιμης περιβολής που φορούσε κατά την αναζήτηση της κόρης της Περσεφόνης.(Παυσανίας).

Και, Μέλαινα Άκρα η  αρχαία ονομασία του ακρωτηρίου. Εδώ που σήμερα έχει εκλαϊκευτεί το όνομα και έμεινε απλά το χωριό Μελανιός και ο κάβος Μελανιός.

Χριστιανικοί χρόνοι και στην θέση του αρχαίου ναού οικοδομούν με τα υλικά του Ναού της Μέλαινας Δήμητρας οι Χριστιανοί  Χριστιανική Εκκλησία.

Και το όνομα αυτής; Αγία Μελάνη.

Και ποια είναι η Αγία Μελάνη;

Οσία Μελάνη: Saint Melania the Younger της Καθολικής εκκλησίας. Ασκήτρια που ήταν γόνος εύπορης οικογένειας , κόρη του Ρωμαίου Άρχοντα Βαλέριου Πουμπλικόλα  που γεννήθηκε στην Ρώμη το383 μ. Χ και απεβίωσε στα Ιεροσόλυμα το 439 και στις 31 Δεκεμβρίου ημέρα που η Ορθόδοξη εκκλησία τιμά την μνήμη της. (και στο Μελανιός 31 του Δεκέμβρη τελείται η σχετική λειτουργία).

Η Οσία Μελάνη όταν πέθαναν οι γονείς της μοίρασε στους φτωχούς την περιουσία της και εγκαταλείποντας την Ιταλία εγκαταστάθηκε στην Αφρική όπου ίδρυσε Μοναστήρι και έγινε ασκήτρια,.

Ερώτημα: πως δόθηκε το όνομα μιας άγνωστης σχεδόν στην Ορθόδοξη Ανατολική Εκκλησία Αγίας σε εκκλησάκι ενός χωριού στις παρυφές του όρους Αίνου της Χίου; Η απάντηση από τον φιλόλογο και θεολόγο καθηγητή και συγγραφέα Κώστα Φραγκομίχαλο ο οποίος τονίζει ότι πιθανόν οφείλεται στην συνήθεια των πρώτων Ορθόδοξων ιερέων να ‘παντρεύουν’ ειδωλολατρικά στοιχεία με Χριστιανικά για την ομαλή μετάβαση από την ειδωλολατρία στον Χριστιανισμό. Κι έτσι από την Μέλαινα Δήμητρα περάσαμε στην … Αγία Μελάνη. Ερείπια Ναού της υπήρχαν μέχρι πρόσφατα στο σημείο που σήμερα υπάρχει ένα λαμπρό μνημείο που μας θυμίζει…

sfagi2

1822: Σφαγή της Χίου. Κι εδώ στο Μελανιός  ή Μέλαινα Άκρα των Αρχαίων Χίων (μαύρος γκρεμός σήμερα) θα παιχτεί ένα μεγάλο δράμα, η θυσία 10.000 Χιωτών στα χέρια των Οθωμανών. Το αίμα των Χιωτών που περίμεναν μάταια βάρκες να τους περάσουν απέναντι στο νησί των Ψαρών για να σωθούν από το τούρκικο μαχαίρι, βάρκες που δεν ήρθαν ποτέ και, το μαύρο ακρωτήρι βάφτηκε κόκκινο από το αίμα τους… Στην θέση που ήταν ο Ναός της Αγίας Μελάνης σήμερα το μνημείο που θυμίζει την αιματηρή θυσία των Χιωτών το ’22.

Και η Αγία Μελάνη τι απέγινε; Σήμερα στο μικρό χωριό της Χίου το Μελανιός με τους 20 κατοίκους μα προικισμένο από την θεά Δήμητρα; Με το ωραιότερο ηλιοβασίλεμα του Αιγαίου, οι κάτοικοι απόγονοι των πρωτοχριστιανών κατοίκων του δεν… την ξέχασαν και στον ενοριακό ναό τους (χωριοεκκλησιά) που τιμάται στο όνομα των Ταξιαρχών φρόντισαν να υπάρχουν δύο κλίτη με το ένα από τα δύο αφιερωμένο στην Αγία Μελάνη.

9 του Ιούνη, το Μελανιός= Μαύρο χωριό γιορτάζει, πανηγυρίζει την Αγία Μελάνη. Ίσως όπως μας τόνισε ο κ. Φραγκομίχαλος να τιμάται αυτή την μέρα η μνήμη της μεγάλης Αγίας Μελάνης, γιαγιάς της Οσίας Μελάνης από την πλευρά του πατέρα της-Saint Melania the Elder-, εφόσον η απόδοση τιμής στην Οσία Μελάνη τη Νέα είναι στις 31 Δεκεμβρίου. Άγνωστο….

Μελάνεια, Μέλανι, Μελανή τα ονόματα που γιορτάζουν της Αγίας Μελάνης.

Το Μελανιός -στο δυτικότερο σημείο της Χίου με θέα τα Ψαρά- απέχει από την πόλη της Χίου 60 χιλιόμετρα, είναι ένα χωριό- ακρωτήρι κατοικημένο από τους άγραφους χρόνους και ‘σημαδεμένο’ από την μεγάλη σφαγή αθώων που συντελέστηκε εκεί το ’22. Στη θέση Πύργος διατηρούνται ερείπια αρχαίου Κάστρου. Αν πάτε στο Μελανιός 17 Ιούλη θα παρευρεθείτε  και στο πανηγύρι της Αγίας Μαρίνας της οποίας υπάρχει εκεί πολύ παλιός Ναός.

Το γυναικείο όνομα Μέλανη είναι δημοφιλέστατο στα Δυτικά Κράτη, απεναντίας δεν το συναντάμε στην Ελλάδα συχνά – Μελανία, Μελανή, Μελάνη. Σπάνια.

Συναντάμε όμως αλλού στην Ελλάδα… εκκλησία στο όνομα της Οσίας Μελάνης; Μην βιαστείτε να πείτε όχι.

Πάμε …πάνω από την Χίο Λέσβο; Γέρακας και σε ένα ακρωτήρι και χτισμένη στην θέση αρχαίου Ναού-όπως και στο Μελανιός- δεσπόζει αυτό το μικρό ξωκλήσι επ’ ονόματι της Οσίας Μελάνης! Και εδώ στην αρχαιότητα-‘όπως και στο Μελανιός- υπήρχαν αγιάσματα. Άραγε κι εδώ-στην Λέσβο- να λάτρευαν την θεά Μέλαινα Δήμητρα σε αυτό το σημείο;

Τα μυστήρια του Αιγαίου που τυλίγει η ομίχλη, η πάχνη και η αλμύρα της θάλασσας…

  • Σύντομα κυκλοφορεί το βιβλίο του Κώστα Φραγκομίχαλου : Μελαν(ε)ιός της Χίου βωμός της αιματηρότερης θυσίας της Ελληνικής Παλιγγενεσίας/εκδόσεις Άλφα πι – Χίος,  με πολλές αναφορές σε αυτό το θέμα.

Τασσώ Γαΐλα

Αρθρογράφος-Ερευνήτρια.

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...