Η δολοφονία του Νικηφόρου Β’ Φωκά

 

Κωνσταντίνου πόλη , Παλάτι Βουκολέοντα, ξημερώματα 11ης Δεκεμβρίου του 969…

 

Γιός του στρατηγού Βάρδα Φωκά τον οποίο και διαδέχτηκε στο αξίωμα του Δομέστικου των Σχολών της Ανατολής (=αρχιστράτηγος των στρατευμάτων Ανατολής), ο Νικηφόρος Β’ Φωκάς θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους αυτοκράτορες της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.

Στρατιωτικός με προσόντα που έφεραν στην αυτοκρατορία μεγάλα επιτεύγματα όπως η ανακατάληψη της Κρήτης από τους Άραβες που θεωρείται και η μεγαλύτερη στρατιωτική του επιτυχία, οι  νίκες τους στην Κιλικία, η ανακατάληψη της Κύπρου, η νίκες στην Συρία. Οι επιτυχιίες του στην Ανατολή μεγάλες και νευραλγικής σημασίας για πολλούς λόγους ,ένας από αυτούς και το ‘κόψιμο’ από Ανατολάς της εισβολής των Αράβων μουσουλμάνων στην Ευρωπαϊκή Δύση.

 

Δεν βρήκε τον χρόνο ή δεν έδωσε την δέουσα προσοχή ο Ν. Φωκάς στον μεγάλο κίνδυνο για το Βυζάντιο  που ήταν : οι Βούλγαροι και το πρόβλημα θα το κληρονομήσουν οι επόμενοι αυτοκράτορες.

Ο Νικηφόρος Β’Φωκάς έγινε λόγω της μεγάλης του δημοφιλίας σαν στρατηγός με θριάμβους δεκτός  και με ενθουσιασμό από το λαό της Κωνσταντίνου πόλεως την ημέρα της στέψης του, όπου έφτασε στις 16 του Αυγούστου του 963-ημέρα στέψης του σαν αυτοκράτορας από τον Πατριάρχη Πολύευκτο- αφού προηγούμενα είχε αυτοανακυρηχθεί αυτοκράτορας στην Καισάρεια όπου βρισκόταν με τα στρατεύματα του κι όπου εκεί είχε πληροφορηθεί τον θάνατο του αυτοκράτορα Ρωμανού Β’. 

Λίγα τα χρόνια  της διακυβέρνησης του , μεγάλες οι επιτυχίες του με τα στρατεύματα του στην Ανατολή, αλλά σταδιακά έγινε μισητός στο λαό του Βυζαντίου λόγω των υπέρογκων φόρων που επέβαλε για τα έκτακτα έξοδα του Στρατού, συνάμα με τη υπερφορολόγιση των πλουσίων  και των Μοναστηριών και την ανάμειξη του στα εκκλησιαστικά πράγματα, όλα αυτά προκάλεσαν την δυσφορία του λαού και … άνοιξαν τον δρόμο στον δημοφιλή στρατιωτικό ανηψιό του τον Ιωάννη Τσιμισκή….

 

Κοντός με καμπούρα και πολύ μελαχροινός ο Νικηφόρος Β’ Φωκάς στην  προχωρημένη ηλικία των 52 ετών και παρά τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις (μετά το θάνατο της α’ συζύγου του Στεφανώς και του μικρού γιο΄υ του Βάρδα Φωκά, δήλωσε ότι θα παραμείνει πλέον αγνός ),  μετά με την άνοδο του στο θρόνο στις 2 Ιουλίου παντρεύτηκε την μόλις 20χρονη χήρα του αυτοκράτορα Ρωμανού την Θεοφανώ στις 20 του Σεπτέμβρη και ανάλαβε την προστασία των δυο νεαρών παιδιών του Ρωμανού και της Θεοφανούς Βασιλείου και Κωνσταντίνου.

 

«Τους νίκησε όλους εκτός από μια γυναίκα…»

Αυτή η επιγραφή όπως αναφέρει ο Λέων ο Διάκονος χαράκτηκε πάνω στον τάφο του και συνεχίζει ο ιστορικός:< Ο Νικηφόρος Φωκάς, ο Ναπολέων του 10ου αιώνα, δολοφονήθηκε τα ξημερώματα  της 11ης Δεκεμβρίου του έτους 969. Το ακέφαλο πτώμα του άτυχου αυτοκράτορα πετάχτηκε από το παράθυρο του κοιτώνα του στο παλάτι του Βουκολέοντα, στα ριζά του πύργου. Έμεινε εκεί παραπεταμένο, με το χιόνι να το μισοκαλύπτει. Μόλις βράδιασε, κάποιοι πιστοί του υπηρέτες και μερικοί στρατιώτες πήραν το σώμα μαζί με το κεφάλι του και το μετέφεραν στο νεκροταφείο των αυτοκρατόρων στον Ναό των Αγίων Αποστόλων. Το έβαλαν σε μαρμάρινη σαρκοφάγο αλλά δεν έγινε επίσημη κηδεία του νεκρού. Πάνω στον τάφο του χαράκτηκε η εξής επιγραφή: 

Τους νίκησες όλους εκτός από μια γυναίκα…

 

Μια γυναίκα… Η αδίστακτη αυτοκράτειρα Θεοφανώ (941-976) λαϊκής καταγωγής  και κόρη ταβερνιάρη, σύζυγο του αυτοκράτορα Ρωμανού του Β’, τον οποίο και παντρεύτηκε το 956 και απέκτησε μαζί του δυο αγόρια τους διαδόχους Βασίλειο και Κωνσταντίνο. Στη προσπάθεια της η πανέμορφη Θεοφανώ να ξεφορτωθεί τον μέθυσο και ερωτύλο σύζυγο της Ρωμανό έριξε τα δίχτυα της στον θρησκευόμενο και ταγμένο για καλόγηρο στρατηγό Νικηφόρο… Το θύμα θα γίνει υποχείριο της αυτοκράτειρας που όταν πια δεν τον χρειάζεται και ερωτευμένη με τον όμορφο, ξανθό και ψηλό αξιωματικό Ιωάννη Τσιμισκή ανιψιό του Νικηφόρου δεν θα διστάσει να προχωρήσει στην δολοφονία του Νικηφόρου με σκοπό να ανεβάσει στον θρόνο τον εραστή της Ιωάννη , να τον παντρευτεί και …να παραμείνει αυτοκράτειρα.

 

Τελικά , η οργή του λαού εναντίον της μετά την δολοφονία Νικηφόρουν ήταν τέτοιας έντασης που θα βρεθεί η ωραία και μοιραία Θεοφανώ όχι στο θρόνο αλλά στην εξορία. Πέρασαν χρόνια και επανήλθε στην Κωνσταντίνου πόλη και τα ανάκτορα όταν στον θρόνο ανέβηκε ο γιός της Βασίλειος. Η μοιραία αυτή γυναίκα που εικάζεται ότι δολοφόνησε δυο αυτοκράτορες συζύγους της Ρωμανό και Νικηφόρο…  δεν αναμείχθηκε πλέον στην πολιτική και πέθανε σχεδόν απ’ όλους λησμονημένη το 976…

 

Κωνσταντίνου πόλη. Παλάτι του Βουκολέοντα.  Αργά τη νύχτα της 10ης Δεκεμβρίου 969 ,ξημερώματα 11ης του μήνα  και στον κοιτώνα του αυτοκράτορα Νικηφόρου Β’ Φωκά που κοιμάται εισέρχονται  συνωμότες ντυμένοι γυναίκες, οι δολοφόνοι του… Αποτρόπαια σφαγή, και πέταμα του κεφαλιού του από το παράθυρο…. Το αίμα τρέχει ακόμα από τις πληγές του αυτοκράτορα, οι συνωμότες όμως φεύγουν για τις μεγάλες αίθουσες του Ιερού παλατιού όπου όλα είναι έτοιμα για την ενθρόνιση του νέου αυτοκράτορα του Αρμένιου Ιωάννη του αγαπημένου ανιψιού του δολοφονημένου Νικηφόρου μα και εραστή της πανούργας αυτοκράτειρας Θεοφανούς που δεν είναι παρά στα 29 όταν θα γίνουν όλα αυτά.

Ρωμανός Β’ ο γιός του άξιου αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Πορφυρογέννητου τον οποίο και διαδέχτηκε στον θρόνο το 959, ο Ρωμανός που είχε γεννηθεί το 939 και παρέμεινε στο θρόνο μέχρι την ημέρα της κατά πολλούς δολοφονίας του στα 26 μόλις χρόνια –με εντολή της συζύγου Θεοφανούς- στις 15 Μάρτη του 963.

Και λίγο μετά την δολοφονία  ή θάνατο από άγνωστη αιτία και του Ιωάννη  Α’ Τσιμισκή (Κουρκούας το πραγματικό Τσιμισκής ήταν παρατσούκλι) το 976 στον Αυτοκρατορικό θρόνο της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας (Βυζάντιο το απεκάλεσαν μεταγενέστερα) θα ανεβεί ο γιός του Ρωμανού Β’ και της Θεοφανούς ο Βασίλειος, αποκαλούμενος επισήμως Βασίλειος β’ Βουλγαροκτόνος , ο πρώτος της λεγόμενης Μακεδονικής Δυναστείας τελευταίας αναλαμπής του Βυζαντίου πριν τον εκφυλισμό του. Ο Βασίλειος β’ απεβίωσε στις 15 Δεκεμβρίου του 1025 μ.Χ.

 

Νικηφόρος β’ Φωκάς , ο τρόμος των Αράβων… Βαθύτατα θρησκευόμενο άτομο ,-έχει γραφεί ότι κυκλοφορούσε με ένα τρίχινο ράσο και εδήλωνε παντού την επιθυμία του να μονάσει, φυσικά πριν το γάμο με τη Θεοφανώ-,  ο στρατηγός ‘πρότυπο’ που ήθελε να γίνει μοναχός… Στενός φίλος του Αγίου Αθανασίου του Αγιορείτη τον οποίο και χρηματοδότησε για την ανέγερση της Μονής Αγίας Λαύρας στο Άγιο Όρος, και του Νίκωνα του ‘Μετανοείτε’  τον οποίο και είχε καλέσει κοντά του στην Κρήτη μετά την εκδίωξη των Αράβων κατακτητών της γιά τον εκχριστιανισμό των κατοίκων της , ο Αυτοκράτορας που την ώρα που λίγοι αφωσιοωμένοι σ’ αυτόν τον έθαβαν σχεδόν κρυφά, ο λαός πανηγύριζε την άνοδο στο θρόνο του δολοφόνου του και ανιψιού του Ιωάννη…

Κυβέρνησε από το 963 έως τα ξημερώματα της  11ης του Δεκέμβρη του 969, περίπου 6 χρόνια …

 

11 του Δεκεμβρίου η ημέρα της δολοφονίας του , η ημέρα μνήμης του από την Αυτοκέφαλη Εκκλησία της Κρήτης, στο αγιολόγιο της οποίας έχει καταταγεί και η εορτή είναι σταθερή.

Άγιος Νικηφόρος, ο αυτοκράτορας…

Image result for αγιος νικηφορος φωκας

Λέων Διάκονος ‘Ιστορίαι’. 

Φρέντερικ Χάρισον: Θεοφανώ. Η σταυροφορία του 10ου αι. /εκδόσεις ΑΙΟΛΟΣ.

 

κείμενο

Τασσώ Γαΐλα

Αρθρογράφος-Ερευνήτρια

 

εικόνα από Ιερά Μητρόπολη Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου:

Η εικόνα του αγίου αυτοκράτορα Νικηφόρου Φωκά από το χωριό Αρμένοι Ρεθύμνου όπου εορτάζεται η μνήμη του (11 Δεκεμβρίου). Αγιογραφήθηκε μετά από προσεκτική ιστορική έρευνα από τις μοναχές της Ιεράς Μονής Αγίας Ειρήνης Ρεθύμνου.

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...